مرتضى مطهرى

847

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

قدم و حدوث تقدّم و تأخّر و معيّت ( پيشى و پسى و باهمى ) اگر در يك سر خطى نقطه‌اى را مبدأ قرار داده و دو نقطهء ديگر را كه باز در روى آن خط هستند با مبدأ مفروض از جهت دورى و نزديكى بسنجيم نقطهء نزديك‌تر به مبدأ را « پيش » ( متقدم ) و نقطهء دور تر از مبدأ را « پس » ( متأخر ) مىناميم . البته اين كار تنها نامگذارى نيست ، بلكه از اين راه است كه دو نقطهء نامبرده مفهوم قرب به مبدأ مفروض را كمتر و بيشتر واجد هستند و از همين روى اگر نقطهء مبدأ را در سر ديگر فرض كنيم چون صفت قرب و بعد نقطه‌ها عوض مىشود نامها ( پيش و پس ) نيز عوض شده و نقطهء پسين ، پيش و نقطهء پيشين ، پس مىگردد . و اين معنى در جاهاى ديگر نيز اطّراد و عموميّت دارد . دو نفر كه به سوى مقصدى روانند آنكه نزديك‌تر است « پيش » مىباشد و آنكه دور تر است يعنى نسبت قرب را كمتر دارد « پس » مىباشد و اگر گاهى اختلاف نسبت را از دست دادند ديگر پيشى و پسى نداشته و « با هم » ( مع ) ناميده مىشوند . و از تأمل در اين مثالها و مانند آنها برمىآيد كه سبب پيدايش مفهوم پيشى و پسى اين است كه دو موجود در واجد بودن صفتى زياده و نقيصه پيدا كنند « 1 » و در هر